|
پنج سال پيش در چنين روزهايي خبر پرتاب قريب الوقوع نخستين ماهواره ايراني از
پايگاه فضايي "Plesetsk" روسيه در كانون توجه محافل علمي و خبري كشور قرار
گرفت.
بنابر اعلام مسوولان فضايي ايران و روسيه قرار بود اين ماهواره در اواخر
سپتامبر (اوايل مهرماه 84) همراه با يك ميكروماهواره روسي و هفت ميكروماهواره
خارجي ديگر توسط موشك حامل روسي "Kosmos-3M" از پايگاه فضايي روسيه به فضا
پرتاب شود، با اين حال با خلف وعده روسها و كارشكني قدرتهاي فضايي ديگر اين
ماهواره پس از پنج سال هنوز در انتظار پرتاب است. اين در حالي است كه متخصصان
فضايي كشورمان دو سال پيش موفق شدند ماهواره ملي "اميد" را بدون اتكا به
نيروهاي خارجي با پرتابگر ساخت ايران به فضا پرتاب كنند.
ماهواره "مصباح" اگرچه با كارشكني طرفهاي خارجي فرصت حضور در مدار زمين را
نيافت اما تجربيات ارزشمند به دست آمده در اين پروژه كه گامي ستودني در جهت
انتقال فناوري ساخت ماهواره به كشور بود، پايهاي براي پيشرفتهاي فضايي آتي
كشور شد، شايد بزرگترين تجربه و دستاوردي كه از اين پروژه حاصل شد، اثبات
عيني اين مساله بود كه نميتوان با اتكا به قدرتهاي خارجي در حوزه فضا و
ساير فناوري هاي پيشرفته به موفقيت رسيد.
تجربه ماهواره مصباح و دستاوردهاي فضايي بزرگي كه به رغم تحريمهاي همه جانبه
اقتصادي و تكنولوژيك با اتكا به متخصصان توانمند داخلي در اين عرصه حاصل شد
مهر تاييدي است بر اين كه توفيق در عرصه هاي بزرگ علم و فناوري تنها و تنها
با خودباوري و فراهم كردن زمينههاي رشد و بالندگي براي نيروهاي متخصص و
توانمند داخلي ميسر است.
مهندس محمد حسن انتظاري، مدير پروژه ماهواره مصباح با بيان اين كه ورود ايران
به عرصه فنآوري فضايي با طراحي و ساخت ماهواره مصباح يك آغاز شد تصريح كرد:
زماني كه اين پروژه آغاز شد، گروههاي ديگري هم فعاليت خود را آغاز كردند،
اما تنها پروژه اي كه به نتيجه و تست نهايي رسيد ماهواره مصباح يك بود و
تمام تستهاي پرتابي و فضايي را با موفقيت طي كرد. اگر چه پرتاب آن با موانع
سياسي مواجه شده است، در نهايت اين تجربه به گروهها و جاهاي مختلف سرازير شد.
وي در عين حال كه عدم پرتاب ماهواره تكميل شده مصباح را براي گروه سازنده آن
بسيار دشوار و ناراحت كننده عنوان كرد، اظهار داشت: به هر حال كشوري كه
خواهان استقلال و ماندن بر روي پاي خود است، چنين مشكلاتي را هم بايد تحمل
كند.
وي با بيان اين كه براي يك گروه 60 نفره خيلي سخت بود كه اين ماهواره به چنين
مشكلي برخورد كند، خاطرنشان كرد: با وجود اين كه دستاوردهاي زيادي در ساخت آن
به دست آمد تا زماني كه اين ماهواره پرتاب نشود، كار تمام نشده است.
مجري پروژه ماهواره مصباح تاكيد كرد: بالاخره بايد اين ماهواره پرتاب و به
نحوي مساله پرتاب آن حل شود، البته اين كار بايد با عزت كامل براي ايران صورت
گيرد.
تلاش ها براي آماده شدن پرتابگر ماهواره مصباح
وي تصريح كرد: در زمينه پرتاب، كارهاي فوقالعاده خوبي در حال انجام است و
تلاشهايي هم صورت ميگيرد تا پرتابگري براي ماهواره مصباح آماده شود كه
بسيار اميدواريم كه در آينده نزديك پرتابگري براي ماهواره مصباح و ماهواره
شبيه آن آماده بهرهبرداري شود.
انتظاري خاطر نشان كرد: اگر مشكل پرتاب ماهواره مصباح، اين حركت پر شتاب و پر
انگيزه را ايجاد كند كه دوباره دچار چنين مشكلي نشويم و پرتاب كننده اي
بسازيم كه ماهواره اي شبيه مصباح را پرتاب كند موفقيت بزرگي براي گروه مصباح
يك خواهد بود، البته اين موضوع را به طور عيني شاهديم كه مسئولان اجرايي، همه
ميگويند كه ميخواهيم يك پرتاب كننده بسازيم كه توانايي پرتاب ماهواره مصباح
را داشته باشد كه نشانه اهميت اين موضوع است.
مجري پروژه ماهواره مصباح با بيان اين كه طول عمر ماهواره مصباح سه سال است
كه تا پنج سال هم كار ميكند گفت: هدف از طراحي ماهوارههاي مصباح، دستيابي
كامل به فنآوري طراحي و ساخت ماهواره است كه با ساخت سه ماهواره قابل تحقق
است كه تمام اين مسيرها طراحي شده بود.
انتظاري تاكيد كرد: پرتابگر ماهواره شاخه اي كاملا جداست و در زمان ساخت
ماهواره مصباح يك امكان براي ساخت همزمان پرتابگر در كشور وجود نداشت، البته
برخي سازمان ها تلاششان را در اين زمينه انجام ميدادند.
وي با اشاره به اين كه علاوه متوقف شدن ساخت ماهواره هاي مصباح دو و سه كه
قرار بود توسط محققان پروژه مصباح يك پيگيري شود با ساخت و پرتاب ماهواره هاي
ديگر مانند اميد، ايران توانست به موفقيتهايي بزرگ در زمينه كسب كامل فنآوري
فضايي دست يابد به خبرگزاري دانشجويان ايران گفت: هدف اصلي از ساخت ماهواره
ملي اميد اين بود كه پرتاب كننده ما بتوانند يك ماواره را در مدار قرار دهد
كه تجربه فوق العاده خوبي و موفقيت آميزي براي كشور داشت.
گفتني است، طرح ماهواره مصباح نخستين پروژه ايران براي ساخت ماهواره پس از
انقلاب اسلامي است. اين پروژه پس از توقفي 18 ساله در برنامه فضايي ايران که
در سال 1356 با ماهواره زهره آغاز و پس از انقلاب متوقف شد، در سال 1375 توسط
سازمان پژوهش هاي علمي و صنعتي ايران (وابسته به وزارت علوم، تحقيقات و فن
آوري) آغاز شد.
ماهواره مخابراتي زهره قرار بود با همكاري روسيه طراحي و پرتاب شود و توانايي
قابليت ارايه خدمات در زمينه ارتباطات تلفن، نمابر و ارتباطات داده و پخش
راديو و تلويزيوني در تمام نقاط ايران را داشته باشد و با فعال شدن اين
ماهواره، ايران از پرداخت اجاره ترانسپوندر براي تامين ارتباطات محلي بينياز
ميشد. هرچند به دليل فراموشي پرتاب اين ماهواره اين بينيازي حاصل نشد و به
نوعي بايد گفت زهره جزو ماهوارههاي زمين مانده كشور به حساب ميآيد.
در سال 65 با وجود تحريمهاى اقتصادى، ايران موفق شد سه مدار را براى سه ماهواره
خود رزرو كند. هم اكنون سه نقطه مداري بينالمللي 26، 34 و47 درجه شرقي در
اتحاديه بينالمللي مخابرات (ITU) به نام ايران ثبت شده و براساس برنامه
چهارم توسعه، ايران بايد هر سال يک ماهواره به فضا پرتاب ميكرد.
از بين سه ماهواره زهره، سينا و مصباح که قرار بود در دو سال اول برنامه
چهارم توسعه در مدار قرار بگيرند تنها "سينا" بود كه عاقبت دل از زمين كند و
در ساعت 10 و 52 دقيقه صبح پنجم آبان ماه سال 84 وارد فضا شد. با ورود سينا
به فضا، ايران چهل و سومين كشور صاحب ماهواره در جهان شد. اين نخستين
ماهواره ايرانى كه با مشاركت شركتهاى روسى ساخته شد، ماهوارهاى مطالعاتى -
تحقيقاتى بود كه در بررسى منابع زيرزمينى و عواقب ناشى از حوادث غيرمترقبه
قابل استفاده بود.
پروژه ساخت اين ماهواره، طى قراردادى با موسسه هواپيمايى روسيه با همكارى
شركتهاى روسى پاليوت و آپتك و مشاركت كارشناسانى از شركت صنايع صاايران،
وزارت علوم، تحقيقات و فناورى و مؤسسه مهندسى نقشهبردارى انجام شد.
سابقه پروژه ماهواره مصباح هم به سال 70 و 71 باز ميگردد. در اين سالها
مطالعاتي در مورد ماهوارههاي كوچك در مركز تحقيقات مخابرات صورت گرفت و به
دنبال آن با تهيه و ارايه پيشنهاد ساخت ماهواره كوچك به رئيس جمهور وقت،
مقرر شد، مطالعات جامع در اين خصوص آغاز شود. بعد از آن در سال 76موافقتنامهاي
براي ساخت ماهواره مصباح ميان وزارت علوم و وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات
به امضا رسيد و پس از آن ساخت نمونه آزمايشگاهي آن آغاز شد.
|
